آشنایی کامل با رودخانه زرجوب در رشت

رودخانه زرجوب در کنار شهر رشت جریان دارد و مناظر طبیعی زیبایی را به شما نشان می‌دهد. این رودخانه از محله‌هایی مانند لب‌آب، سرچشمه و پیربازار می‌گذرد و فضای شهری رشت را زنده‌تر می‌کند. در مسیر این رودخانه می‌توانید در کافه‌های محلی بنشینید یا از روی پل‌های تاریخی آن عکس‌ بگیرید.

بهترین زمان بازدید از زرجوب فصل بهار و پاییز است که هوا معتدل و مناظر چشم‌نوازند. برای شناخت بیشتر این مسیر زیبا و دیدنی‌های اطراف آن، ادامه مطلب را در مجله گردشگری سفرتاپ بخوانید.

تاریخچه رودخانه زرجوب رشت

رود زرجوب از رودهای قدیمی و پرآب رشت است که از گذشته، نقشی مهم در زندگی مردم این شهر داشته است. این رودخانه از کوه‌های کم‌ارتفاع نیزه‌کوه و کچا در حدود ۲۵ کیلومتری جنوب رشت سرچشمه می‌گیرد و در مسیر خود از مناطق بهدان و چماچا عبور می‌کند.

در گذشته، آب زرجوب شفاف و پاک بود و مردم محله‌های اطراف از آن برای آشامیدن و کشاورزی استفاده می‌کردند. بنابر نوشته‌های یاسنت لویی رابینو این رودخانه برای آبیاری زمین‌های سطل‌سر، بوسار، فخب و پستک به‌کار می‌رفت. در بخش شمالی، شاخه‌ای از زرجوب از روستاهای منگوده و پیرده عبور می‌کرد و در نهایت به تالاب انزلی می‌رسید. همچنین شاخه جنوبی با نام پیربازار، از محله‌های سیاه‌رودکنار و خنیفجه گذر می‌کرد.

رودخانه زرجوب کجاست؟

رودخانه زرجوب در شهر رشت، مرکز استان گیلان، قرار دارد و یکی از جاهای دیدنی رشت است. این رودخانه از حدود ۲۵ کیلومتری جنوب شهر و از کوه‌های کم‌ارتفاع نیزه‌کوه و کچا سرچشمه می‌گیرد. مسیر آن از محله‌های سرچشمه، لب‌آب، سرخ‌بنده و پل بوسار می‌گذرد و در محله پیربازار به رودخانه گرمرود می‌پیوندد. طول کلی رود زرجوب حدود ۴۱ کیلومتر است و شاخه‌هایی از آن تا تالاب انزلی ادامه دارند.

در گذشته، زرجوب با نام‌های سیاه‌رود (سیاورود)، صیقلان‌رود و سیاه رودبار شناخته می‌شد و حجم سالانه آب آن حدود ۱۷۰ میلیون متر مکعب بوده است. موقعیت رود زرجوب باعث شده نقش مهمی در تامین آب کشاورزی، تنظیم سطح آب‌های زیرزمینی و زیستگاه پرندگان مهاجر ایفا کند.

رودخانه زرجوب در یک نگاه

موضوع	خلاصه
معرفی زرجوب	رودخانه‌ای شهری در رشت با عبور از محله‌های لب‌آب، سرچشمه و پیربازار
سرچشمه	کوه‌های کجا و نیزه‌کوه در ۲۵ کیلومتری جنوب رشت
طول رودخانه	حدود ۴۱ کیلومتر
مسیر پایانی	پیوستن به گرمرود و ورود به تالاب انزلی
اهمیت تاریخی	منبع آب آشامیدنی و کشاورزی در گذشته
وضعیت کنونی	دچار آلودگی فاضلاب و پساب صنعتی
بهترین زمان بازدید	بهار و پاییز
جاذبه‌های شاخص	پل‌های تاریخی، تالاب انزلی، پرندگان مهاجر
دیدنی‌های اطراف	پارک ملت، میدان شهرداری، باغ محتشم
اقامت و غذا	هتل کادوس، شبستان، پامچال / رستوران بابک، چلوشیش

نقشه رودخانه زرجوب رشت

نقشه زرجوب رشت مسیر جریان رودخانه را از جنوب تا شمال شهر نشان می‌دهد. زرجوب از کوه‌های اطراف روستای کچا سرچشمه می‌گیرد و ابتدا از مناطق روستایی مانند بهدان و چماچا عبور می‌کند. سپس وارد محدوده شهری می‌شود و محله‌های معروفی چون رودبارتان، سرخ‌بنده، سرچشمه، لب‌آب و پل بوسار را از میان می‌گذرد. در پایان مسیر، در محله پیربازار به رودخانه گرمرود و سپس به تالاب انزلی می‌رسد.

طبق نقشه‌‌ی سال ۱۳۳۲ شمسی، رودخانه زرجوب پس از عبور از پل بوسار به دو شاخه تقسیم می‌شود. یکی از شاخه‌ها به سمت پیربازار ادامه دارد و شاخه دیگر به زمین‌های گود و باغ‌های منطقه گلسار ختم می‌شود. با ساخت خیابان سعدی، مسیر طبیعی رودخانه در بخش غربی تغییر کرد و برخی از شاخه‌ها از بین رفتند.

در نقشه‌های جدید رشت، بخشی از مسیر رود زرجوب از میان نقاط دیدنی و مهم شهر می‌گذرد. میدان شهرداری و پارک ملت دو نمونه از این جاذبه‌ها هستند که در نزدیکی مسیر رودخانه قرار دارند. این موقعیت ویژه باعث شده زرجوب تنها یک عنصر طبیعی نباشد، بلکه بخشی زنده از هویت شهری و فرهنگی رشت به شمار آید.

معرفی بخش‌های مختلف رودخانه زرجوب

رود زرجوب از جنوب رشت سرچشمه می‌گیرد و تا تالاب انزلی ادامه دارد. در طول مسیر، چهره‌های گوناگونی از طبیعت، زندگی شهری و تاریخ را در دل خود جای داده است. بخش‌های مختلف این رودخانه عبارتند از:

• سرچشمه در کوه‌های کچا: آغاز زندگی زرجوب از دامنه‌های سبز کوه‌های کچا در جنوب شهر رشت است. آب زلال چشمه‌های این منطقه، منبع اصلی تغذیه رود محسوب می‌شود.
• عبور از روستاهای مسیر (بهدان تا سنگر): رودخانه پس از شکل‌گیری، از روستاهای بهدان، چماچا و سنگر می‌گذرد. این بخش از رودخانه همچنان چهره‌ای روستایی و سرسبز دارد.
• ورود به محدوده شهری رشت: زرجوب هنگام ورود به شهر از محله رودبارتان وارد بافت شهری می‌شود. جریان آب از محله‌های سرچشمه و لب‌آب عبور کرده و با پل‌های قدیمی جلوه‌ای تاریخی به این بخش از شهر می‌بخشد.
• محله تاریخی لب‌آبدر: این نقطه، زندگی شهری بیشترین تماس را با رودخانه دارد. کافه‌ها و رستوران‌های کوچک در حاشیه رودخانه روح تازه‌ای به فضا داده‌اند.
• منطقه پیربازار و شاخه‌های پایانی: در این بخش رودخانه به شاخه‌ای دیگر به نام گرمرود می‌پیوندد و نهایتا مسیر را به سمت تالاب انزلی ادامه می‌دهد.

بهترین زمان بازدید از رودخانه زرجوب

برای دیدن رود زرجوب، بهترین زمان فصل‌های بهار و پاییز هستند. در اردیبهشت، هوا معتدل و حدود ۲۰ درجه سانتی‌گراد است و مناظر سرسبز اطراف رودخانه جلوه‌ای دل‌انگیز دارند. در فصل پاییز نیز، با بارش‌های ملایم و رنگ‌های زیبای طبیعت، زرجوب لذت‌بخش‌ترین چشم‌انداز را ارائه می‌دهد.

در تابستان به علت شرجی و گرمای زیاد، بوی نامطبوع ناشی از آلودگی در برخی نقاط احساس می‌شود و در زمستان به دلیل بارندگی‌های شدید و خطر لغزندگی بازدید مناسب نیست. پس، اگر می‌خواهید سفر خود را برنامه‌ریزی کنید، پیشنهاد می‌شود در روزهای بهاری یا پاییزی به دیدن رودخانه زرجوب استان گیلان بروید.

کدام دیدنی‌های رشت در نزدیکی رودخانه زرجوب قرار دارند؟

در اطراف رود زرجوب می‌توانید مکان‌های دیدنی و تاریخی متعددی را ببینید. نقاط گردشگری در نزدیکی این رودخانه عبارتند از:

• پارک ملت: این پارک در بلوارهای شهید انصاری و احمدزاده رشت واقع شده و تنها ۴۰۰ متر تا رودخانه فاصله دارد.
• میدان شهرداری رشت: این میدان حدود ۱۰۰۰ متر از زرجوب فاصله دارد. ساختمان برج ساعت و کاخ شهرداری از نمادهای اصلی این مکان هستند.
• باغ محتشم و عمارت کلاه‌فرنگی: در خیابان ملت و کنار رودخانه گوهررود واقع شده‌اند و حدود ۳ کیلومتر با زرجوب فاصله دارند. قدمت این باغ به دوره قاجار می‌رسد و به‌عنوان یکی از بخش‌های تاریخی و فرهنگی شهر شناخته می‌شود.
• بازار بزرگ رشت: در میدان شهرداری و خیابان امام خمینی قرار دارد و حدود ۳ کیلومتر تا رودخانه فاصله دارد. این بازار با کاروانسراهای قدیمی مربوط به دوره قاجار و پهلوی، یکی از مکان‌های پرجنب‌وجوش و دیدنی است.

جاذبه‌های رودخانه زرجوب

رودخانه زرجوب یکی از پرآب‌ترین رودهای استان گیلان و از جاهای دیدنی رشت به شمار می‌آید که با جریان زیبا و آرامش‌بخش خود، مناظر طبیعی متنوعی به نمایش می‌گذارد. مهم‌ترین جاذبه‌های مرتبط با این رودخانه عبارتند از:

• چشم‌انداز طبیعی مسیر: رودخانه از جنوب شهر رشت، از کوه‌های نیزه‌سر و کچا سرچشمه گرفته و در مسیر خود از روستاهای بهدان، چماچا و سنگر عبور می‌کند. این بخش‌ها سرشار از پوشش گیاهی و مناظر بکر جنگلی هستند.
• پل‌های تاریخی زرجوب: پل زرجوب، پل عراق، پل بوسار، پل سد کشاورزی و پل رودبارتان از سازه‌های قدیمی هستند که در مسیر جریان زرجوب ساخته شده‌اند و روایتگر بخش‌هایی از تاریخ رشت محسوب می‌شوند.
• تالاب انزلی: رودخانه پس از طی مسیرش از میان شهر رشت، به تالاب انزلی می‌ریزد. این تالاب زیبا زیستگاه انواع پرندگان مهاجر است و مقصدی طبیعی برای علاقه‌مندان به اکوتوریسم محسوب می‌شود.
• محل زیست پرندگان مهاجر: پاییز فصل حضور پرندگان کاکایی و انواع پرندگان مهاجر در اطراف رودخانه و تالاب است. تماشای آن‌ها در طبیعتی آرام و سرسبز، یکی از دیدنی‌ترین بخش‌های سفر به رشت رودخانه زرجوب است.
• چشمه‌های قدیمی: در گذشته دو چشمه طبیعی در مسیر رودخانه وجود داشت. یکی در محله سرچشمه و دیگری در نزدیکی کردمحله که بخشی از آب آشامیدنی مردم را تامین می‌کرد.

هتل‌های رودخانه زرجوب

برای اقامت در نزدیکی رود زرجوب، گزینه‌های متنوعی از هتل‌ها و اقامتگاه‌ها در دسترس شما است. چند مورد از گزینه‌های اقامتی مناسب در نزدیکی رودخانه عبارتند از:

• هتل کادوس رشت: این هتل از معروف‌ترین مراکز اقامتی شهر است و فاصله کمی تا رود زرجوب دارد. امکانات مدرن، رستوران بین‌المللی و دسترسی آسان به مرکز شهر از ویژگی‌های این هتل هستند.
• هتل شبستان: در محدوده‌ای آرام و نزدیک به مسیر رودخانه قرار گرفته است. این هتل سه‌ستاره با معماری مدرن، خدمات رفاهی مناسبی برای اقامت چند روزه گردشگران ارائه می‌دهد.
• هتل پامچال: از هتل‌های قدیمی و خوش‌موقعیت شهر رشت است که فاصله چند دقیقه‌ای تا جاهای دیدنی رشت و مسیر رود زرجوب دارد.

رستوران‌های رودخانه زرجوب

در اطراف رودخانه زرجوب و مسیرهای منتهی به آن، رستوران‌ها و کافه‌های متنوعی وجود دارد که با فضای دل‌نشین و چشم‌انداز طبیعی خود، محلی عالی برای استراحت هستند. بهترین این رستوران‌ها عبارتند از:

• رستوران بابک: این رستوران با دکور سنتی و منوی متنوع غذاهای شمالی، یکی از محبوب‌ترین رستوران‌های رشت است. کیفیت بالای غذا و برخورد گرم کارکنان، محیطی صمیمی و دل‌پذیر برای خانواده‌ها فراهم کرده است.
• رستوران چلوشیش: چلوشیش با تخصص در پخت انواع کباب و غذاهای ایرانی شناخته می‌شود. فضای تمیز و موسیقی ملایم محیطی آرام برای صرف وعده‌ای لذیذ در نزدیکی رود زرجوب ایجاد کرده است.
• رستوران جان جهان: این رستوران با طراحی مدرن و چشم‌انداز زیبای شهری، ترکیبی از غذاهای سنتی و مدرن را ارائه می‌دهد. منوی متنوع و استفاده از مواد اولیه تازه، تجربه‌ای خاص برای گردشگران رقم می‌زند.
• رستوران الماس: رستوران الماس با فضای بزرگ و نورپردازی دل‌انگیز، مکان مناسبی برای وعده‌های خانوادگی و دوستانه است. غذاهای محلی گیلانی در این رستوران با طعمی اصیل و به‌یادماندنی سرو می‌شوند.

آلودگی رودخانه زرجوب

رود زرجوب امروزه با مشکلات زیست‌محیطی فراوانی دست‌و‌پنجه نرم می‌کند. سال‌ها ورود فاضلاب شهری، شیرابه زباله‌های صنعتی و خانگی و پساب‌های بیمارستانی به این رودخانه، چهره زرجوب را تغییر داده است. کوه زباله سراوان یکی از منابع اصلی آلاینده‌ها در منطقه به‌شمار می‌رود. همچنین به دلیل نبود تصفیه‌خانه استاندارد در شهرک صنعتی رشت، این رودخانه توان خودپالایی را از دست داده است و بوی نامطبوع در فصل تابستان از آن به شهر رشت می‌رسد.

در حالی‌که در گذشته زرجوب برای زندگی و کشاورزی مردم اهمیت فراوان داشت، امروز خطر ازبین‌رفتن کامل اکوسیستم این رودخانه وجود دارد. با این حال، امید بسیاری وجود دارد تا با برنامه‌ریزی درست و همکاری سازمان‌ها، دوباره زرجوب و چشم‌انداز طبیعی آن احیا شود.

زرجوب؛ جریان زنده‌ای در قلب رشت

رودخانه زرجوب رود پر آبی است که در میان شهر رشت جریان دارد و طبیعت را با زندگی مردم پیوند می‌دهد. سرچشمه آن در کوه‌های سرسبز کچا قرار دارد و مسیرش تا تالاب زیبای انزلی ادامه می‌یابد. زرجوب از گذشته تاکنون نقش مهمی در کشاورزی، گردشگری و زندگی روزمره مردم رشت داشته است.

در امتداد این رود، پل‌هایی مانند پل بوسار و پل زرجوب دیده می‌شوند که یادآور تاریخ و خاطرات شهر هستند. شناخت مسیر و بخش‌های مختلف این رودخانه، به ما کمک می‌کند جلوه‌های طبیعی و شهری رشت را بهتر درک کنیم. برای آشنایی با مکان‌های دیدنی رشت، به سایر مقالات وب‌سایت سفرتاپ سر بزنید.