مکانهای تاریخی رشت کجاست؟ رشت، شهری کهن و سرسبز در دل گیلان، همواره میزبان تاریخ و فرهنگ مردمانی بوده است که ردپای خود را در بناها، خیابانها و محلههای قدیمی شهر به جای گذاشتهاند. از آرامگاه مشاهیر و ایرانشناسان گرفته تا کلیساها، پلها و محلههای اعیاننشین، هر گوشه از این شهر داستانی شنیدنی برای بازگو کردن دارد. عبور از خیابانهای سبزه میدان، کوچههای ساغری سازان یا بازدید از موزهها و کتابخانههای تاریخی، بهانهای است برای لمس تاریخ زنده و فرهنگ غنی رشت. هر بنا، روایتگر هویت مردمان و ارزشهای فرهنگی است که نسل به نسل منتقل شدهاند. با مجله گردشگری سفرتاپ همراه شده و جاهای دیدنی رشت که ارزش تاریخی بالایی دارند را بشناسید.
بازار رشت
اگر به رشت سفر میکنید و میخواهید با فرهنگ و زندگی روزمره مردم گیلان از نزدیک آشنا شوید، حتماً سری به بازار رشت بزنید. این بازار از زیباترین و تاریخیترین مراکز خرید شمال ایران است.بازار بزرگ رشت شامل ۱۴ کاروانسرا و راستههای متنوع است که در دوره قاجار و اوایل پهلوی ساخته شدهاند و در بافت ۲۴ هکتاری بازار به هم متصل هستند. از جمله کاروانسراهای معروف این مکان میتوان به طاقی بزرگ، طاقی کوچک، طاقی سعادت، کاروانسرای محتشم، کاروانسرای چینیچیان و کاروانسرای ملک اشاره کرد. هر کدام از این کاروانسراها داستانی از تجارت، بازرگانی و زندگی مردم گذشته رشت دارند و معماری آنها جلوهای خاص به بازار بخشیده است.
بازار بزرگ رشت تنها محل خرید نیست؛ اینجا رنگها، بوها و صداها با هم ترکیب شدهاند و حس زندگی واقعی مردم رشت را به شما منتقل میکنند. در این مکان میتوانید از سبزیجات تازه، انواع ماهی، ترشیهای محلی، مربا و نان و شیرینیهای سنتی لذت ببرید یا صنایع دستی مثل حصیر و سفال و عروسکهای دستدوز زنان محلی را بخرید.
ویژگیها و امکانات بازار بزرگ رشت
- مرکز تاریخی و فرهنگی شهر: شامل کاروانسراها، راستهها و بخشهای متنوع خرید
- معماری قاجاری و پهلوی: طاقیها و کاروانسراهای قدیمی با سقفها و دالانهای جذاب
- تجربه خرید و خوراکیهای محلی: انواع سبزیجات، ماهی، ترشی، مربا، شیرینی و صنایع دستی
- پیادهروی و عکاسی: سنگفرشها و محیط بازار، فرصتی برای عکس و گشتوگذار دلنشین
- دسترسی آسان: واقع در میدان شهرداری و خیابان امام خمینی، نزدیک مراکز اصلی شهر
اطلاعات تکمیلی بازار بزرگ رشت
| ویژگی | توضیح |
| آدرس | رشت، میدان شهرداری، خیابان امام خمینی |
| ساعات فعالیت | همه روزه از ۷ صبح الی ۲۲ (برخی مغازهها تا ساعت 12 شب فعال هستند) |
| هزینه ورودی | رایگان |
| بهترین زمان بازدید | صبح زود و بهار و تابستان برای هوای مطبوع و تجربه دلنشین پیادهروی |
| مدت زمان پیشنهادی بازدید | حداقل ۱ تا ۲ ساعت برای گشت و گذار و خرید |
| فعالیتها | بازدید از کاروانسراها و طاقیها، خرید خوراکی و صنایع دستی، پیادهروی و عکاسی |
عمارت کلاهفرنگی
اگر به رشت سفر میکنید و دنبال یکی از بناهای تاریخی و زیبا در قلب شهر هستید، حتماً سری به عمارت کلاهفرنگی رشت بزنید. این عمارت در ضلع جنوبی باغ محتشم (پارک شهر رشت) و کنار رودخانه گوهررود واقع شده و از آثار دوره قاجار است. این عمارت تاریخی در سال ۱۳۷۵ با شمارهٔ ثبت ۱۷۶۴ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده.
مالک اصلی باغ و عمارت در گذشته اکبر خان بیگلربیگی بود و پس از آن، عمارت به خاندان محتشمالملک رسید و از آن زمان به «باغ محتشم» معروف شد. در گذشته، این عمارت بهعنوان اقامت تابستانی مقامات، مرکز هنرهای محلی و حتی رستوران مورد استفاده قرار میگرفت و امروز به عنوان مرکز آموزش هنرهای دستی فعالیت دارد.
معماری عمارت
معماری عمارت تلفیقی از چوب، آجر و گچ است و اگرچه ساختمان ظاهراً سه طبقه به نظر میرسد، در واقع چهار طبقه دارد. طبقات اول و دوم شامل دو اتاق هستند که با پنجرههای متعدد نور و تهویه مناسب فراهم میکنند. طبقه فوقانی هم شامل اتاقی هشتضلعی است که از هر طرف پنجره دارد و نمای ۳۶۰ درجهای از باغ و محیط پیرامون ارائه میدهد. ایوانها و نردههای چوبی دور ساختمان زیبایی خاصی به بنا دادهاند و سقف با سفال خمرهای و سیستم عایقبندی، آن را برای تمام فصول مناسب کرده است.
بهترین زمان بازدید
بهترین زمان بازدید از عمارت کلاهفرنگی رشت بهار و پاییز است؛ زمانی که هوای رشت ملایم است و فضای باغ پر از رنگ و طراوت میشود. هنگام بازدید، رعایت نکاتی مثل عدم لمس بخشهای حساس بنا و استفاده از مسیرهای تعیینشده کمک میکند تا این اثر تاریخی سالم بماند.
ویژگیها و امکانات عمارت کلاهفرنگی
- بنا و باغ تاریخی: عمارت قجری در قلب پارک شهر رشت، با دسترسی راحت از خیابانهای اصلی
- معماری چهار طبقه با ظاهر سه طبقه: طبقات اول و دوم دارای اتاقهای نورگیر و طبقه فوقانی هشتضلعی با نمای ۳۶۰ درجه
- مواد و جزئیات معماری: چوب، آجر و گچ، ایوانها و نردههای چوبی، سقف سفال خمرهای با عایقبندی
- کاربری تاریخی و امروز: اقامت تابستانی مقامات، مرکز هنرهای دستی، محل آموزش هنرهای محلی
- فضای باز و دیدنی: باغ محتشم با درختان، فضای سبز و نزدیکی به رودخانه گوهررود
اطلاعات تکمیلی عمارت کلاهفرنگی
| ویژگی | توضیح |
| آدرس | رشت، باغ محتشم (پارک شهر)، ضلع جنوبی |
| ساعت بازدید | همه روزه، بهترین زمان: بهار و پاییز |
| هزینه ورودی | رایگان |
| بهترین زمان بازدید | بهار و پاییز برای هوای ملایم و فضای سبز دلنشین |
| مدت زمان پیشنهادی بازدید | حدود ۳۰ تا ۶۰ دقیقه برای بازدید از عمارت و باغ |
| فعالیتها | بازدید از بنا، عکاسی، پیادهروی در باغ، مشاهده معماری قجری و آموزش هنرهای دستی |
میدان شهرداری
اگر به رشت سفر میکنید، امکان ندارد بتوانید بازدید از میدان شهرداری رشت را نادیده بگیرید. این میدان نه فقط نقطه مرکزی شهر، بلکه یکی از زیباترین و تاریخیترین جاذبههای رشت است. موزه شهرداری رشت، اداره پست و کتابخانه ملی هم در همین میدان قرار دارند و دیدنشان تجربهای دلنشین و متفاوت از تاریخ و معماری شهر به شما میدهد.
معماری میدان شهرداری
ساختمانهای میدان معماری نئوکلاسیک اروپایی دارند و به سبک سنت پترزبورگ روسیه ساخته شدهاند. شهرداری با برج ساعت معروف، دیوارهای سفید و سقف قرمزش، حس و حال خاصی به این میدان داده است. وقتی در شب از میدان بازدید میکنید، نورپردازی زیبا و سنگفرشهای میدان که ورود خودرو به آن ممنوع است، یک پیادهروی آرام و دلنشین را برای شما رقم میزند.
میدان شهرداری همچنین مرکز فعالیتهای فرهنگی و هنری است؛ بعضی روزها ارکستر شهرداری موسیقی زنده اجرا میکند و فضای میدان پر از زندگی و شور و نشاط میشود.
دسترسی به میدان شهرداری
دسترسی به میدان شهرداری هم بسیار راحت است؛ میتوانید خودرو را در خیابانهای اطراف مثل سعدی، شریعتی یا امام خمینی پارک کنید و با پیادهروی کوتاه از خیابان علمالهدی مستقیم به میدان برسید. اگر با قطار سفر میکنید، ایستگاه مرکزی رشت شما را نزدیک به این میدان میآورد و شروع گشتوگذار در شهر از اینجا بسیار راحت و لذتبخش است.
ویژگیها و امکانات میدان شهرداری رشت
- مرکز تاریخی و فرهنگی شهر: شامل موزه شهرداری، اداره پست و کتابخانه ملی
- معماری نئوکلاسیک اروپایی: شبیه ساختمانهای سنت پترزبورگ با برج ساعت و دیوارهای سفید و سقف قرمز
- فضای پیادهراه و سنگفرش: پیادهروی آرام و امن، بدون تردد خودرو
- فعالیتهای فرهنگی و هنری: موسیقی زنده، اجرای ارکستر و برنامههای شهری
- دسترسی آسان: نزدیک میدان مرکزی شهر و دسترسی راحت از خیابانهای اصلی و ایستگاه قطار
اطلاعات تکمیلی میدان شهرداری رشت
| ویژگی | توضیح |
| آدرس | رشت، خیابان علمالهدی، میدان شهرداری |
| ساعت بازدید | همه روزه ۸ صبح الی ۱۴ ظهر |
| هزینه ورودی | رایگان |
| بهترین زمان بازدید | بهار و تابستان برای پیادهروی راحت و هوای مطبوع |
| مدت زمان پیشنهادی بازدید | حدود ۳۰ دقیقه تا ۱ ساعت برای گشتوگذار در میدان و ساختمانها |
| فعالیتها | بازدید از موزهها، پیادهروی در میدان، مشاهده معماری تاریخی، گوش دادن به موسیقی زنده |
کاروانسرای لات یا شاه عباسی
اگر مسیر تهران به رشت را طی کرده باشید، درست بعد از عبور از روستای امامزاده هاشم و در دل طبیعت همیشهسبز سراوان، بنایی باشکوه و قدیمی در سمت راست جاده خودنمایی میکند که به کاروانسرای شاهعباسی یا کاروانسرای عباسی رشت مشهور است.
این بنا که با نام کاروانسرای لات هم شناخته میشود، از یادگارهای دوران صفوی بوده و بیش از ۴۰۰ سال قدمت دارد. جایی که زمانی محل استراحت کاروانیان بوده و امروز به یکی از جاذبههای گردشگری و اقامتی محبوب رشت تبدیل شده است.
معماری کاروانسرا
معماری کاروانسرا، ترکیبی از آجر، ساروج و سادگی اصیل ایرانی است. حیاط مرکزی آن مربعی شکل است و در اطرافش رواقها و اتاقهایی قرار دارند که زمانی محل استراحت و اسکان مسافران بودهاند. ورودی اصلی بنا در ضلع شرقی قرار دارد و بهمحض ورود، حیاط وسیع و آرامشبخشی پیش روی شماست که امروزه بخشی از آن به رستوران سنتی شاهعباسی تبدیل شده است.
جالب است بدانید در دوران جنگ جهانی اول، این کاروانسرا بهدست روسها افتاد و برای مدتی به عنوان پادگان نظامی مورد استفاده قرار گرفت. پس از پایان جنگ، دوباره به حالت اولیه خود بازگشت و در سال ۱۳۵۶ با شماره ثبت ملی به عنوان یکی از آثار ارزشمند ایران شناخته شد.
در حال حاضر، کاروانسرای شاهعباسی همهروزه از ساعت ۱۰ صبح تا ۱۰ شب پذیرای بازدیدکنندگان است و ورودی آن رایگان است. حتی اگر قصد صرف غذا نداشته باشید، میتوانید بهراحتی از فضای تاریخی و حیاط دلانگیزش بازدید کنید. داخل مجموعه، رستورانی با غذاهای محلی گیلان و چایخانهای سنتی در کنار حوض فیروزهای رنگش، لحظاتی آرام و دلنشین برای شما میسازد.
امکانات و ویژگیهای کاروانسرای شاهعباسی رشت
- معماری اصیل صفوی: ساختار آجری با ملات ساروج و ایوانهای سنتی که حس زندگی در گذشته را بهخوبی منتقل میکند.
- رستوران سنتی و چایخانه: در حیاط مرکزی مجموعه، رستورانی با غذاهای محلی مثل میرزاقاسمی، باقلا قاتق و کته برنج محلی در دسترس است.
- فضای اقامتی: بخشهایی از کاروانسرا به عنوان اقامتگاه سنتی تجهیز شده تا بتوانید شب را در محیطی تاریخی بگذرانید.
- دسترسی آسان: قرارگیری در مسیر اصلی تهران به رشت باعث شده حتی در مسیر سفر هم بتوانید توقفی کوتاه و دلانگیز داشته باشید.
- فضای عکاسی و بازدید آزاد: محیط حیاط و نمای آجری بنا برای عکاسی بسیار محبوب است و بازدید آن بدون پرداخت هزینه انجام میشود.
اطلاعات تکمیلی کاروانسرای شاه عباسی رشت
| ویژگی | توضیح |
| آدرس | ۳۵ کیلومتری جنوب رشت، منطقه سراوان، ۴ کیلومتری امامزاده هاشم |
| قدمت | بیش از ۴۰۰ سال (دوران صفویه) |
| معماری | آجر و ملات ساروج، حیاط مربع با رواقها و اتاقهای پیرامونی |
| کاربری گذشته | محل استراحت کاروانیان و پادگان نظامی در جنگ جهانی اول |
| کاربری کنونی | رستوران سنتی و مجموعه اقامتی |
| ساعت بازدید | همهروزه از ساعت ۱۰ صبح تا ۱۰ شب |
| هزینه ورودی | رایگان |
| بهترین زمان بازدید | بهار و تابستان، هنگام عبور از مسیر قزوین–رشت |
موزه و خانه میرزا کوچک خان
اگر به رشت سفر میکنید و دوست دارید کمی با تاریخ واقعی این شهر آشنا شوید، خانه و موزه میرزا کوچک خان یکی از آن جاهایی است که نباید از دست بدهید. خانه میرزا کوچک خان در واقع محل زندگی پدری میرزا کوچک خان جنگلی، یکی از شجاعترین و مهمترین شخصیتهای تاریخ گیلان، بوده و امروز به یک موزه کوچک و دلنشین تبدیل شده است که داستانهای دوران قاجار و نهضت جنگل را برای بازدیدکنندگان روایت میکند.
خانه کاملاً چوبی و دو طبقه است؛ در طبقه اول میتوانید کتابها و اسناد مربوط به مشروطه و دوران قاجار را ببینید و با فضای فکری و فرهنگی آن دوران آشنا شوید. طبقه دوم هم جایی است برای عاشقان تاریخ و جنگ: ظروف و لوازم جنگی میرزا کوچک خان به نمایش گذاشته شده و حتی گهوارهای که بیش از ۱۵۰ سال قدمت دارد، یکی از جاذبههای اصلی خانه است.
یکی از لذتبخشترین بخشهای بازدید این مکان در این است که گاهی در این خانه، جشنوارهها و نمایشگاههای فرهنگی برگزار میشود و شما میتوانید همزمان با بازدید، از حضور در فضایی زنده و پویا از فرهنگ و تاریخ گیلان لذت ببرید.
ویژگیها و امکانات خانه و موزه میرزا کوچک خان
- خانه تاریخی دو طبقه: معماری چوبی و سنتی که حس زندگی قدیمی را منتقل میکند.
- طبقه اول متمرکز بر کتاب و اسناد تاریخی: اطلاعاتی درباره نهضت مشروطه و دوران قاجار
- طبقه دوم شامل لوازم شخصی و جنگی میرزا: ظروف، تجهیزات جنگی و گهوارهای با قدمت بیش از ۱۵۰ سال
- دسترسی آسان از مرکز شهر: فقط ۱۰ دقیقه پیادهروی از میدان شهرداری رشت، مناسب برای بازدید کوتاه یا نیمروزه.
اطلاعات تکمیلی خانه و موزه میرزا کوچک خان
| ویژگی | توضیح |
| آدرس | خیابان استادسرا، نبش کوچه شهید هاشم ستوده، رشت |
| ساعت بازدید | شنبه تا پنجشنبه: ۸ صبح الی ۱۳، جمعهها: ۱۰ صبح الی ۱۷ |
| هزینه ورودی | به طور معمول رایگان |
| بهترین زمان بازدید | بهار و تابستان به دلیل هوای مطبوع و گردش راحتتر |
| مدت زمان پیشنهادی بازدید | حدود ۱ تا ۲ ساعت برای دیدن کامل موزه |
| فعالیتها | بازدید از خانه، مشاهده اسناد و لوازم تاریخی، شرکت در جشنوارهها و نمایشگاههای فرهنگی |
موزه میراث روستایی گیلان
وقتی اسم «موزه» را میشنویم، معمولاً تصویر قفسههای پر از اشیا و تابلوهای تاریخی به ذهنمان میآید، اما همه موزهها اینطور نیستند. موزه میراث روستایی گیلان یکی از آن موزههای جذاب و متفاوت است که به شما اجازه میدهد قدم به دل تاریخ زندهی گیلان بگذارید. این موزه، خانههای سنتی گیلان را از مناطق مختلف استان جمعآوری کرده و در یک فضای باز و طبیعی شبیه به یک روستای واقعی به نمایش گذاشته است.
مساحت موزه حدود ۲۶۰ هکتار است و در قلب پارک جنگلی سراوان که حدود ۱۴۸۰ هکتار وسعت دارد قرار گرفته، بنابراین موقع حضور در این مکان، تجربه بازدید از طبیعت بکر و تاریخ و فرهنگ گیلان را یکجا خواهید داشت. خانهها از مناطق جلگهای، کوهستانی، کوهپایهای و ساحلی که هر کدام سبک و معماری متفاوتی دارند در این موزه قرار دارند. این خانهها و سازهها نه فقط برای تماشا، بلکه برای لمس فرهنگ و زندگی واقعی مردم ساخته شدهاند.
در بازدید از این موزه، میتوانید لباس محلی بپوشید، غذاهای سنتی را بچشید، در جشنوارهها و مراسم فرهنگی شرکت کنید و حتی با کارگاهها و هنرهای بومی مثل بافت، آهنگری و پرورش کرم ابریشم آشنا شوید.
ویژگیها و امکانات موزه میراث روستایی گیلان
- خانههای سنتی مناطق مختلف گیلان: از خانههای جلگهای تا کوهستانی با معماری و ساختار متفاوت
- نمایشگاههای صنایع دستی و ابزار کشاورزی: دیدن وسایل و ابزارهای سنتی مردم گیلان، تجربهای آموزشی و جذاب
- کارگاههای عملی: پخت نان و غذاهای محلی، بافت و آهنگری، تجربه دست اول فرهنگ بومی
- لباس محلی و عکسهای یادگاری: فرصت پوشیدن لباس سنتی و ثبت لحظات خاطرهانگیز
- جشنوارهها و برنامههای فرهنگی: نمایش آداب و رسوم، موسیقی و بازیهای محلی گیلان
- امکانات رفاهی: رستوران و چایخانه برای استراحت و صرف غذا
اطلاعات تکمیلی موزه میراث روستایی گیلان
| ویژگی | توضیح |
| آدرس | کیلومتر ۱۸ آزادراه رشت – قزوین، نرسیده به پلیس راه، جاده سراوان – شفت |
| ساعت بازدید | ۸:۳۰ صبح تا ۵ عصر |
| هزینه ورودی | از حدود ۱۵ هزار تومان (برای بزرگسالان، قیمت ممکن است تغییر کند) |
| بهترین زمان بازدید | بهار و تابستان به دلیل هوای معتدل و طبیعت سبز |
| مدت زمان پیشنهادی بازدید | حداقل نیم روز، ترجیحاً ۴ تا ۵ ساعت برای دیدن کامل مجموعه |
| فعالیتها | بازدید از خانهها، کارگاههای سنتی، پخت غذا، جشنوارههای فرهنگی، بازیها و ورزشهای محلی |
موزه باستانشناسی و مردمشناسی رشت
اگر میخواهید تاریخ گیلان را از نزدیک لمس کنید، حتماً به موزه مردمشناسی و باستانشناسی رشت سر بزنید. این موزه که در خانه میرزا حسین خان کسمایی، شاعر و روزنامهنگار و از دوستان نزدیک میرزا کوچک خان قرار دارد، در حال حاضر یکی از گنجینههای ارزشمند تاریخ و فرهنگ استان است.
موزه دو بخش اصلی دارد:
- بخش مردمشناسی: مجسمههایی از مردم بومی در حال کار و زندگی، همراه با لباسهای محلی، ظروف سفالی و فلزی، قاشقهای چوبی، اسناد و وسایل زینتی. این بخش شما را به زندگی روزمره مردم گیلان در گذشته متصل میکند.
- بخش باستانشناسی: در زیرزمین یا سرداب ساختمان قرار دارد و شامل اشیا، دستسازهها و یافتههای باستانی سراسر گیلان است. از اسکلتها و اشیا کشف شده در تپههای مارلیک، رودبار، تالش و دیلمان گرفته تا سنگقبرهای دوران اسلامی، لوازم تولید ابریشم و دخانیات، سکههای باستانی و آلات موسیقی محلی، همه در این بخش قابل مشاهده هستند.
پیشنهاد خواندنی
این موزه فرصتی فوقالعاده است تا هم با تاریخ باستانی و هم با زندگی روزمره مردم گذشته گیلان آشنا شوید و تجربهای عمیق و جذاب داشته باشید.
ویژگیها و امکانات موزه مردمشناسی و باستانشناسی رشت
- خانه تاریخی میرزا حسین خان کسمایی: شاعر، روزنامهنگار و دوست نزدیک میرزا کوچک خان
- بخش مردمشناسی: لباسهای محلی، وسایل زندگی قدیمی، مجسمههای مردم بومی و وسایل زینتی
- بخش باستانشناسی: اشیا و اسکلتهای کشف شده از تپههای مارلیک، رودبار، تالش و دیلمان، سنگقبرهای دوران اسلامی، سکهها و آلات موسیقی محلی
- ارتباط با تاریخ: بازدیدکننده را به مردمان گذشته این سرزمین سبز متصل میکند.
- فضای آموزشی و تحقیقاتی: اسناد، کتیبهها و دستنوشتههای باستانی برای علاقهمندان به تاریخ و فرهنگ
اطلاعات تکمیلی موزه مردمشناسی و باستانشناسی رشت
| ویژگی | توضیح |
| آدرس | رشت، سبزه میدان، بلوار معلم، خیابان طالقانی |
| ساعت بازدید | همه روزه به جز تعطیلات: ۹ صبح الی ۱۷ عصر |
| هزینه ورودی | رایگان یا اطلاع از آخرین شرایط با موزه |
| بهترین زمان بازدید | بهار و تابستان برای هوای مطبوع و نور مناسب |
| مدت زمان پیشنهادی بازدید | حدود ۱ تا ۲ ساعت برای دیدن کامل موزه |
| فعالیتها | بازدید از بخش مردمشناسی و باستانشناسی، مشاهده اشیا و اسکلتهای باستانی، مطالعه کتیبهها و دستنوشتهها، تجربه فرهنگی آموزشی |
خانه ابریشمی
اگر دنبال یکی از جاهای دیدنی کمتر شناخته شده رشت هستید، حتماً نگاهی به خانه ابریشمی بیندازید. این عمارت زیبا و تاریخی، زمانی خانه یکی از تجار بزرگ ابریشم رشت بوده و حالا تحت اختیار بنیاد ملی نخبگان استان گیلان قرار دارد. به همین دلیل بازدید عمومی از این مکان محدود است، اما با هماهنگی و اجازه گرفتن از مدیریت مجموعه، میتوان از بخشهایی که درهایشان باز است دیدن کرد.
خانه ابریشمی دو طبقه دارد و حیاطی پر از درخت، گل و گیاه و حوض بزرگ آن جلوهای خاص به عمارت داده است. معماری قجری و نماکاریهای داخلی هنوز خودنمایی میکنند. پلهها و نردههای چوبی، سقفهای آینهکاری و گچبری شده، دیوارهای رنگارنگ و تالارهای شکیل از جمله زیباییهای این خانه هستند.
دو تالار معروف به نامهای تالار آیینه و تالار چینی شامل ظروف و لوازم دکوری است که فعلاً بازدید عمومی از آنها امکانپذیر نیست، اما تماشای ایوان تمام پنجرهای و نمای بیرونی ساختمان هم تجربهای فراموشنشدنی است. اگر عاشق عکاسی و تاریخ هستید، ایستادن در بالکن طبقه دوم و دیدن شکوه این عمارت قدیمی حس خاصی به شما میدهد.
ویژگیها و امکانات خانه ابریشمی
- خانه تاریخی دو طبقه: طبقه اول چوبی و طبقه دوم آیینهکاری، نمونهای از معماری قجری
- حیاط و فضای سبز: درختان، گلها و حوض بزرگ که جلوه ویژهای به عمارت میدهند.
- نما و جزئیات داخلی: سقفهای گچبری و آینهکاری، دیوارهای نقشدار و پلههای چوبی چشمنواز
- عکاسی و تجربه تاریخی: ایوان تمام پنجرهای و نمای بیرونی، برای ثبت عکسهای خاطرهانگیز
- بازدید محدود و هماهنگی لازم: به دلیل استفاده اداری و مرمت، بازدید نیاز به اجازه از مدیریت دارد.
اطلاعات تکمیلی خانه ابریشمی
| ویژگی | توضیح |
| آدرس | رشت، بلوار مطهری، خیابان اخوان (ضلع جنوب شرقی میدان صیقلان، انتهای کوچه شاعری) |
| ساعت بازدید | شنبه تا پنجشنبه: ۸ صبح الی ۱۳ ظهر |
| هزینه ورودی | رایگان با هماهنگی قبلی |
| بهترین زمان بازدید | بهار و تابستان برای هوای مطبوع و نور مناسب |
| مدت زمان پیشنهادی بازدید | حدود ۳۰ دقیقه تا ۱ ساعت برای گشت و گذار در عمارت و حیاط |
| فعالیتها | بازدید از ساختمان و حیاط، مشاهده معماری قجری، عکاسی |
برج ساعت رشت
اگر به قلب رشت، یعنی میدان شهرداری قدم بگذارید، محال است چشمهایت از آن برج سفید و باشکوه که آسمان شهر را خط میزند، عبور کند. برج ساعت رشت نهفقط یکی از معروفترین دیدنیهای شهر است، بلکه بهنوعی نماد رشت هم بهحساب میآید. صدای زنگ ساعتش که در هوای مرطوب گیلان میپیچد، هنوز برای مردم شهر نشانهای از زمان و زندگی است.
این برج بخشی از مجموعهی تاریخی شهرداری رشت است و در سال ۱۳۰۸ خورشیدی، تنها سه سال پس از ساخت عمارت شهرداری، بر بالای آن ساخته شد. در ابتدا، برج ساعت کاربری نظامی داشت؛ سربازان از فراز آن، شهر را زیر نظر میگرفتند تا در صورت وقوع حادثه یا آتشسوزی، سریعتر اقدام کنند.
با وجود زلزلهی مهیب سال ۱۳۶۹ که بهشدت به ساختمان و برج آسیب رساند، تلاش تیم بازسازی به سرپرستی روبرت واهانیان باعث شد تنها طی یک سال، برج و عمارت به شکوه گذشته بازگردند. امروز این برج با ارتفاع ۲۴ متری، هنوز استوار و درخشان در مرکز میدان میدرخشد.
پیشنهاد خواندنی
از ویژگیهای جالب این برج، زنگ ساعت آن است که هر ساعت به تعداد همان عدد زنگ مینوازد؛ مثلاً در ساعت هفت، هفت بار صدای زنگ در میدان طنین میاندازد. نیمساعتها هم تنها یک بار بهصدا درمیآید. همین صدای منظم، بخشی از موسیقی روزمرهی رشت شده است. در گذشته، گروه موسیقی شهرداری در محوطهی برج هر صبح اجرای زنده داشتند. همان جایی که امروز مردم برای غذا دادن به کبوترها، عکاسی و تماشای زندگی جاری شهر جمع میشوند.
ویژگیها و نکات برج ساعت رشت
- نماد شهر رشت: از شناختهشدهترین بناهای تاریخی و شاخصترین نماد شهری گیلان است.
- قدمت تاریخی: ساخت برج در سال ۱۳۰۸ و همزمان با دوران پهلوی اول انجام شد.
- ارتفاع ۲۴ متری: برجی سفید و مرتفع که در مرکز میدان شهرداری قرار دارد.
- زنگ ساعت منحصربهفرد: هر ساعت به تعداد عدد آن و هر نیمساعت یک زنگ مینوازد.
- بازسازی پس از زلزله: برج در زلزلهی سال ۱۳۶۹ تخریب شده و یک سال بعد بازسازی کامل آن انجام شد.
- فضای فرهنگی اطراف: وجود هتل ایران، موزهی پست و میدان شهرداری در اطراف برج، این مکان را به یک مجموعهی گردشگری تمامعیار تبدیل کرده است.
- محل محبوب مردم: محل تجمع، عکاسی، غذا دادن به کبوترها و شروع پیادهروی در بازار رشت.
اطلاعات تکمیلی برج ساعت رشت
| ویژگی | توضیح |
| موقعیت جغرافیایی | میدان شهرداری رشت، مرکز شهر |
| قدمت | ساخته شده در سال ۱۳۰۸ خورشیدی |
| ارتفاع برج | حدود ۲۴ متر |
| کاربری اولیه | نگهبانی و کنترل اوضاع شهر |
| کاربری کنونی | نماد شهری و جاذبه گردشگری |
| بازسازی | پس از زلزلهی سال ۱۳۶۹ توسط تیم روبرت واهانیان |
| بخشهای اطراف | عمارت شهرداری، هتل ایران، موزه پست، بازار رشت |
| هزینه بازدید | رایگان |
| بهترین زمان بازدید | تمام فصول، بهویژه عصرهای بهاری و پاییزی |
خانه تاریخی قدیری
اگر از سبزهمیدان رشت کمی به سمت شرق قدم بزنید و وارد کوچهای آرام و بنبست شوید، در میان ساختمانهای جدید و خانههای قدیمی، بنایی چوبی و دلنشین با در چوبی و دیوارهای آجری خودنمایی میکند. خانهای که هنوز بوی تاریخ، چوب کهنه و گچبریهای قاجاری در آن حس میشود و از آنجا صدای آرام گذشته به گوش میرسد.
خانه قدیری رشت از بناهای ارزشمند تاریخی گیلان است که قدمت آن به اواخر دورهی قاجار و اوایل پهلوی برمیگردد. این خانه به دستور محمدولیخان تنکابنی سپهدار اعظم، حاکم وقت گیلان ساخته شد؛ کسی که بسیاری از بناهای شاخص این شهر در دورهی او شکل گرفتند. خانه قدیری در زمینی به مساحت ۸۲۷ متر مربع ساخته شده و زیر بنای آن حدود ۵۷۰ متر مربع است. ساختمان دو طبقهی آن با اسکلت چوبی، بام سفالی و در و پنجرههای نراد روسی ساخته شده است؛ معماریای اصیل و بومی که یادآور روزگار شکوه و ظرافت خانههای گیلانی است.
در سال ۱۳۶۷، خانه دچار آتشسوزی گسترده شد و بخشهای زیادی از سقف، درها و تزئینات آیینهکاری و گچبری آن از بین رفت؛ اما با همت سازمان میراث فرهنگی و مالک وقت، بنا مرمت شد و جان دوباره گرفت. از سال ۱۳۶۹ تا ۱۳۸۱ نیز به عنوان ادارهی کل میراث فرهنگی گیلان مورد استفاده قرار داشت و پس از آن به مرکز پژوهش و کتابخانهی تخصصی میراث فرهنگی تبدیل شد.
ویژگیها و نکات برجسته خانه قدیری رشت
- قدمت تاریخی: مربوط به اواخر دورهی قاجار و اوایل پهلوی اول
- بنیانگذار: ساختهشده به دستور محمدولیخان تنکابنی سپهدار اعظم، حاکم گیلان
- معماری اصیل گیلانی: اسکلت چوبی، سقف لمبه کوبی و بام سفالی با در و پنجرههای نراد روسی
- تاریخچه کاربردی: در دهههای گذشته محل اداره کل میراث فرهنگی گیلان بوده است.
- مرمت پس از آتشسوزی: آتشسوزی سال ۱۳۶۷ موجب آسیب جدی بنا شد، اما در همان سال مرمت گردید.
- کاربری امروزی: مرکز پژوهشی و کتابخانه تخصصی در حوزه میراث فرهنگی، معماری و مردمشناسی
موقعیت شهری خاص: در ضلع شرقی سبزهمیدان، در کوچه بنبست احتساب — یکی از قدیمیترین محلات شهر رشت
فضای دلانگیز: ایوانهای چوبی، حیاط با دیوار آجری و سکوتی که در میان شلوغی شهر، پناهی آرام است.
اطلاعات تکمیلی خانه قدیری رشت
| ویژگی | توضیح |
| موقعیت جغرافیایی | ضلع شرقی سبزهمیدان رشت، انتهای کوچه بنبست احتساب |
| دوره تاریخی | اواخر قاجار – اوایل پهلوی |
| بنیانگذار | محمدولیخان تنکابنی سپهدار اعظم |
| مساحت زمین | ۸۲۷ متر مربع |
| زیربنا | ۵۷۰ متر مربع |
| طبقات | دو طبقه |
| مصالح اصلی | چوب، آجر، سفال و گچ |
| هزینه بازدید | رایگان |
| بهترین زمان بازدید | بهار و پاییز، بهویژه هنگام طراوت باغچهها و هوای معتدل رشت |
مدرسه شاپور یا شهید بهشتی
اگر روزی گذرتان به میدان فرهنگ رشت افتاد، بنایی باشکوه و پرابهت نگاهتان را میرباید؛ ساختمانی سپید و استوار که بیش از یک قرن است صدای زنگش در هوای شهر میپیچد و هنوز هم نفس دانش و یادگیری در حیاطش جریان دارد. دبیرستان شاهپور رشت، که امروز آن را با نام دبیرستان ماندگار شهید بهشتی میشناسند.
این مکان تنها یک مدرسه نیست؛ بلکه بخشی از تاریخ آموزش نوین در گیلان است. بنایی که نه تنها از نخستین دبیرستانهای استان به شمار میآید، بلکه به سبب معماری چشمنواز و گذشتهی پربارش، در فهرست آثار ملی ایران نیز به ثبت رسیده است. ماجرای تولد این دبیرستان به سال ۱۲۹۸ هجری شمسی بازمیگردد؛ زمانی که با نام مدرسه مظفر در محلهی سبزهمیدان رشت آغاز به کار کرد.
در گذر سالها، نامهای گوناگونی بر سر در این مدرسه نقش بست: از «مظفر» در نخستین روزهای فعالیت، تا «شاهپور» در دوران پهلوی اول. پس از انقلاب اسلامی، مدتی مدرسه «آزادگان» نام گرفت و سرانجام به افتخار دکتر سید محمد بهشتی، عنوان دبیرستان ماندگار شهید بهشتی را به خود گرفت.
نکات برجسته دبیرستان ماندگار شهید بهشتی
- قدمت: بیش از ۱۲۰ سال سابقه آموزش رسمی
- ثبت ملی: در آذرماه سال ۱۳۵۶ با شماره ۱۵۱۷ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شد.
- ویژگی منحصربهفرد: تنها دبیرستان «ماندگار» استان گیلان
- اولین مدرسه مجهز گیلان: دارای نخستین آزمایشگاه، آمفیتئاتر و سالن ورزشی در بین مدارس شمال کشور
- سبک معماری: ترکیبی از سبک اروپایی با المانهای بومی و مصالح سیمانی و گچبری
- فضای فرهنگی زنده: در ورودی مدرسه، لوح یادبود افتخارات علمی و فرهنگی آن نصب شده است.
اطلاعات تکمیلی دبیرستان ماندگار شهید بهشتی
| ویژگی | توضیح |
| نام کنونی | دبیرستان ماندگار شهید بهشتی |
| نامهای پیشین | مظفر، شاهپور، آزادگان |
| موقعیت جغرافیایی | رشت، میدان فرهنگ، ابتدای خیابان آزادگان |
| بنیانگذار / طراح | مهندس شولتس آلمانی |
| دوره تاریخی | دوران قاجار تا پهلوی اول |
| سال تأسیس | ۱۲۹۸ هجری شمسی |
| سال ثبت ملی | آذرماه ۱۳۵۶ – شماره ثبت ۱۵۱۷ |
| کاربری کنونی | دبیرستان فعال و ماندگار وزارت آموزش و پرورش |
| ویژگی شاخص معماری | نمای Tشکل، الهام از فرم عقاب، تزئینات فروهر و گچبریهای ظریف |
| محوطه | حیاطی بزرگ با درختان کهنسال و فضای سبز منظم |
| ساعات بازدید فرهنگی | در ساعات اداری و هماهنگ با مدیریت مدرسه |
| هزینه بازدید | رایگان (با هماهنگی قبلی) |
| بهترین زمان بازدید | بهار و پاییز؛ هنگامی که محوطه سرسبز و پر از عطر شکوفههاست |
خانه سمیعیها یا خانه فرهنگ گیلان
در محله ساغریسازان رشت میان کوچههایی که هنوز بوی چوب خیس و تاریخ در آنها میپیچد، خانهای دلانگیز و باشکوه توجهت را جلب میکند. خانه سمیعیها که امروز آن را به نام خانه فرهنگ گیلان میشناسند. خانهای که بیش از یک قرن است بر شانههای زمان ایستاده؛ شاهد رفتوآمد نسلی از روشنفکران و فرهیختگان و حالا پناهگاهی برای دوستداران فرهنگ و هنر گیلان است.
این خانه، یادگار خاندان اصیل سمیعی است. خانوادهای ریشهدار در تاریخ رشت که نامشان با اعتبار و فرهیختگی گره خورده. حسن پورهمتی، از نوادگان مفخمالسلطنه (اسماعیل رحمت سمیعی)، مالک کنونی این بنا بود؛ خانهای که به دست او و خاندانش جان گرفت و هنوز نشانههای شکوه گذشته را بر چهره دارد.
در هر گوشهی این عمارت، ردپای گذشته دیده میشود. ایوانهایی با نردههای چوبی تراشخورده، پنجرههایی که بهوقت باران با صدای باد نجوا میکنند، و حیاطی که درختان کهنسالش هنوز سایهی خاطرات قدیمی را حفظ کردهاند. خانه سمیعیها سالها به عنوان خانه معلم و فرهنگ فعالیت داشت، سپس مدتی خاموش و فراموش ماند، تا سرانجام در سال ۱۳۹۱ دوباره زنده شد.
ویژگیها و امکانات خانه فرهنگ گیلان
- مرکز آیینهای بومی و هنری: برگزاری نمایشهای سنتی، موسیقی محلی و آیینهای گیلکی
- محفل ادبی و پژوهشی: نشستهای شعر، تاریخ محلی و معرفی هنرمندان بومی
معماری اصیل قاجاری: سازهی چوبی، ایوانهای دورتادور، پنجرههای قدی و سقف سفالی - فضای فرهنگی دنج: حیاطی با درختان کهنسال و محیطی برای گفتوگو و تعامل فرهنگی
- مایشگاه دائمی: آثار هنرمندان گیلانی در زمینه صنایع دستی و هنرهای تجسمی
- دسترسی آسان: قرارگیری در محلهی تاریخی ساغریسازان، با دسترسی از مسیرهای اصلی شهر
اطلاعات تکمیلی خانه فرهنگ گیلان
| مورد | توضیحات |
| نام رسمی | خانه فرهنگ گیلان (خانه سمیعیها) |
| قدمت بنا | بیش از ۱۲۰ سال |
| مالک اولیه | حسن پورهمتی از خاندان مفخمالسلطنه سمیعی |
| موقعیت مکانی | رشت، محله ساغریسازان |
| سبک معماری | قاجاری با سازه چوبی و سقف سفالی |
| کاربری کنونی | مرکز فرهنگی و هنری، محل برگزاری آیینهای گیلانی |
| آغاز فعالیت فرهنگی | از سال ۱۳۹۱ تاکنون |
| ساعات بازدید | همهروزه ۹ صبح تا ۶ عصر |
| هزینه ورودی | رایگان |
| نحوه دسترسی | از طریق خیابانهای اصلی رشت به محله ساغریسازان |
کتابخانه ملی رشت
در پیادهراه فرهنگی علمالهدی در رشت، ساختمانی قدیمی و باشکوه توجهتان را جلب میکند؛ جایی که بیش از نود سال است صدای ورق کتاب و نجواهای محققان در آن جاری است. کتابخانه ملی رشت نه تنها نخستین و قدیمیترین کتابخانه ملی شمال ایران است، بلکه یکی از دیدنیهای شاخص رشت نیز به شمار میآید.
بنای این کتابخانه در دوره پهلوی اول و با الهام از معماری اروپای شرقی ساخته شد و امروزه بیش از ۱۵۰ هزار جلد کتاب خطی و چاپی را در خود جای داده است. داستان شکلگیری آن از سال ۱۳۰۰ خورشیدی آغاز شد؛ زمانی که محمدعلی تربیت، رئیس اداره فرهنگ گیلان، زمینی را که شهرداری رشت اهدا کرده بود برای ساخت کتابخانه انتخاب کرد. پروژه ابتدا با کمبود بودجه مواجه شد، مهندس یونانی دیمیتری از کار کنار رفته و نهایتاً با همکاری مردمی و نظارت مهندس آلمانی سردار اف، ساختمان در سال ۱۳۱۳ تکمیل شد.
امروز کتابخانه ملی رشت، علاوه بر نگهداری کتابها و نسخ خطی، شامل تالارهای مطالعه، قرائتخانههای مجزا برای آقایان و بانوان و سالن محققان است که هرکدام ظرفیت قابل توجهی دارند.
ویژگیها و امکانات کتابخانه ملی رشت
- مخزن گسترده کتابها: بیش از ۱۵۰ هزار جلد کتاب خطی و چاپی از موضوعات مختلف که مناسب پژوهش و تحقیق است.
- تالار مطالعه آقایان: با ظرفیت ۶۴۰ نفر، فضایی گسترده برای مطالعه و تحقیق فراهم کرده است.
- قرائتخانه بانوان: با ظرفیت ۲۵۰ نفر، شرایط مطالعه آرام و امن برای بانوان را مهیا میکند.
- معماری تاریخی و اروپایی: ساختمان دو طبقه با بام شیروانی، طراحی اروپای شرقی و ستونهای خاص که فضای کلاسیک و منحصربهفردی به آن داده است.
- فضای پژوهشی و آموزشی: محل مناسبی برای دانشجویان، محققان و افراد علاقهمند به کتاب و فرهنگ.
- دسترسی آسان: از طریق پیادهراه فرهنگی علمالهدی، سبزه میدان، خیابان امام، شریعتی یا سعدی امکانپذیر است.
- برگزاری برنامههای فرهنگی: نمایشگاهها، نشستها و فعالیتهای فرهنگی در این کتابخانه برگزار میشود.
اطلاعات تکمیلی کتابخانه ملی رشت
| مورد | توضیحات |
| نام رسمی | کتابخانه ملی رشت |
| قدمت بنا | بیش از ۹۰ سال |
| دوره ساخت | پهلوی اول (۱۳۱۳) |
| معماران | دیمیتری (مهندس یونانی) و سردار اف (مهندس آلمانی) |
| موقعیت مکانی | رشت، میدان شهرداری، ابتدای پیادهراه فرهنگی علمالهدی |
| سبک معماری | اروپای شرقی، دو طبقه با بام شیروانی |
| کاربری | مطالعه، تحقیق و نگهداری کتابها |
| ظرفیت تالارها | آقایان: ۶۴۰ نفر، بانوان: ۲۵۰ نفر |
| تعداد کتابها | بیش از ۱۵۰ هزار جلد خطی و چاپی |
| ساعات بازدید | همهروزه به جز پنجشنبه و جمعه، ۸ صبح تا ۱۶ |
موزه گنجینه رشت
اگر گذرت به خیابان طالقانی رشت بیفتد، بنایی قدیمی توجهت را جلب میکند؛ جایی که بیش از هفتاد سال است داستان زندگی مردم گیلان را در خود نگه داشته — موزه گنجینه رشت. این موزه در زمینی به وسعت ۷۰۰ مترمربع و با زیربنای ۵۶۰ مترمربع بنا شده و منسوب به میرزا حسین خان کسمایی است.
ساختار این بنا و موزه شدن آن، بازگوکننده تلاشهای مستمر برای حفظ فرهنگ و تاریخ گیلان است. در سال ۱۳۴۹، وزارت فرهنگ و هنر این خانه را خرید و آن را به موزه تبدیل کرد. پس از انقلاب، تا سال ۱۳۶۷ به نام موزه شهدا زیر نظر اداره کل ارشاد اسلامی گیلان فعالیت میکرد و پس از مرمت اساسی توسط سازمان میراث فرهنگی، در ۱۰ مهر ۱۳۶۸ دوباره بازگشایی شد.
موزه شامل دو بخش مردمشناسی و باستانشناسی است که روند تحول و سبک زندگی مردم گیلان را روایت میکنند. آثار مردمشناسی موزه هنوز هم کاربرد روزمرهای دارند و بیانگر آداب، سنتها و پیشینه فرهنگی و اجتماعی این منطقه هستند.
ویژگیها و امکانات موزه گنجینه رشت
- بخش مردمشناسی: شامل ۱۹ ویترین دیواری و ۵ صحنه بازسازی شده از زندگی روزمره مردم گیلان.
- مجسمههای انسان: ۶ مرد و ۵ زن که حین انجام فنون سنتی مانند سراجی، بافندگی، کوزهگری، ابریشمکشی و چادرشببافی نمایش داده شدهاند؛ جنس مجسمهها از موم و پارافین است و کاملاً تیپ شناسی گیلکی دارند.
- بخش باستانشناسی: شامل اشیاء و دستسازههایی است که روند تاریخی استان گیلان را نشان میدهند.
- جمعآوری آثار: آثار از گوشه و کنار استان گیلان گردآوری شده و با روش علمی طبقهبندی و نگهداری میشوند.
- فضای آموزشی و پژوهشی: امکان بازدید و مطالعه برای علاقهمندان و محققان فراهم است.
اطلاعات تکمیلی موزه گنجینه رشت
| مورد | توضیحات |
| قدمت بنا | بیش از ۷۰ سال |
| مساحت زمین | ۷۰۰ متر مربع |
| زیربنا | ۵۶۰ متر مربع |
| بنیانگذار | میرزاحسین خان کسمایی |
| سال تاسیس موزه | ۱۳۴۹ |
| تغییرات پس از انقلاب | اداره موزه شهدا تا ۱۳۶۷، بازگشایی پس از مرمت ۱۳۶۸ |
| بخشها | مردمشناسی و باستانشناسی |
| تعداد ویترینها | ۱۹ ویترین دیواری |
| مجسمهها | ۶ مرد و ۵ زن، از موم و پارافین |
| محل | رشت، خیابان طالقانی |
| آدرس کامل | استان گیلان، شهر رشت، خیابان طالقانی |
| کاربری | بازدید، تحقیق، آموزش و پژوهش |
آرامستان سلیمان داراب رشت
در منطقه سلیمان داراب رشت، آرامگاه تاریخی چشم هر بازدیدکنندهای را خیره میکند؛ جایی که سکوت و وقار تاریخ را در خود جای داده است. گورستان سلیمان داراب نهتنها محل دفن افراد سرشناس و مشاهیر گیلان است، بلکه نقطهای است که تاریخ معاصر این استان را مرور میکند.
این محوطه تاریخی در گذشته به شاهزاده منصورالملک صفوی تعلق داشت و بخشی از زمینهای موقوفه وی برای دفن افراد برجسته و علما اختصاص یافت. در این گورستان، آرامگاه میرزا کوچک خان جنگلی و تعدادی از یارانش، جمعی از روشنفکران و علمای رشت و همچنین شخصیتهای فرهنگی و علمی استان به چشم میخورد.
با قدم زدن در این گورستان، میتوان ردپای تاریخ گیلان را در کنار سکوت سنگ قبرها و معماری ساده اما پرابهت آن مشاهده کرد. این محل، علاوه بر جنبه یادمانی، جلوهای از میراث فرهنگی و تاریخی رشت را به نمایش میگذارد.
اطلاعات تکمیلی آرامستان سلیمان داراب رشت
| مورد | توضیحات |
| قدمت | بیش از یک قرن |
| مکان تاریخی | محل دفن مشاهیر گیلان و روشنفکران رشت |
| شخصیتهای دفن شده | میرزا کوچک خان جنگلی و یارانش، منصورالملک صفوی، علمای شهر و شخصیتهای فرهنگی |
| آدرس | رشت، منطقه سلیمان داراب، نزدیک آسایشگاه معلولین |
| دسترسی | با خودرو یا تاکسی تا منطقه سلیمان داراب، سپس پیادهروی کوتاه تا آرامگاه |
| نکات مهم | بازدید مسئولانه و احترام به آرامگاهها توصیه میشود |
آرامگاه استاد ابراهیم پورداوود
در سبزه میدان رشت اتاقکی کوچک اما پرامید توجهتان را جلب میکند؛ آرامگاه استاد ابراهیم پورداوود، ایرانشناس برجسته و نخستین مترجم اوستا به فارسی. این اتاقک سه در چهار متری با قدمتی که به دوره قاجاریه بازمیگردد، در تاریخ ۱۰ خرداد ۱۳۸۲ با شماره ثبت ۸۷۸۱ به فهرست آثار ملی ایران پیوست.
پورداوود تمام زندگی خود را وقف پژوهش و آموزش تاریخ و فرهنگ ایران کرد و آثار او هنوز چراغ راه دانشجویان و پژوهشگران است. با وجود اهمیت این مکان، آرامگاه استاد در زادگاهش غریب مانده و درهای آن بسته است؛ بازدیدکنندگان تنها میتوانند از پشت میلهها و شیشههای مات فاتحهای برای او بخوانند. این مکان یادآور بزرگی، تواضع و عشق به فرهنگ است که هر علاقهمند به تاریخ ایران را به تامل و احترام وادار میکند.
اطلاعات تکمیلی آرامگاه استاد ابراهیم پورداوود
| ویژگی | توضیحات |
| نام | آرامگاه استاد ابراهیم پورداوود |
| آدرس | سبزه میدان، داخل کوچه آفخرا، رشت |
| قدمت | دوره قاجاریه |
| ثبت ملی | ۱۰ خرداد ۱۳۸۲، شماره ۸۷۸۱ |
| ساعات فعالیت | همه روزه، بازدید فقط از بیرون |
| هزینه ورودی | رایگان |
| بهترین زمان بازدید | بهار و پاییز |
| مدت زمان پیشنهادی | ۱۵ تا ۲۰ دقیقه |
محله ساغری سازان
اگر وارد خیابان بادیالله شوید، به محلهای قدیمی برمیخورید که روح تاریخ و فرهنگ رشت را در خود جای داده است. محله ساغریسازان، همان جایی که روزگاری کفاشان ماهر در آن کار میکردند و اعیان و افراد سرشناس شهر در عمارتهای قاجاری زندگی میکردند. خانههای سفید با سقفهای سفالی، کوچههای پیچدرپیچ و آثار تاریخی مانند حمام حاجی و خانه سمیعیها هنوز نشاندهنده شکوه و بافت سنتی این محله هستند.
ساغریسازان تنها بازار قدیمی رشت نبود، بلکه محلی برای کافهنشینی، زیارتگاه و تعامل اجتماعی مردم بود. گلدسته قدیمی مسجد ساغریسازان که زمانی نماد محله بود، پس از زلزله ۱۳۶۹ آسیب دید و بعدها بازسازی شد. بازدید از این محله، پیوندی با تاریخ و زندگی روزمره مردم رشت دارد.
ویژگیهای محله ساغریسازان رشت
- قدمت تاریخی: محلهای قدیمی از دوران قاجار که اولین محله اعیاننشین رشت بهشمار میرود.
- معماری سنتی: خانههای دو طبقه با سقفهای سفالی، دیوارهای سفید و حیاطهای سرسبز، بافت قاجاری حفظ شده است.
- بازار و حرفههای سنتی: سابقه فعالیت کفاشان و مغازههای سنتی، محل تولید و فروش ساغری (کفش چرمی) بوده است.
- آثار فرهنگی و مذهبی: حمام حاجی، مسجد ساغریسازان، مدرسه حاج سمیع، بقعه آقا سید اسماعیل و سید عباس
- خانههای تاریخی و اعیاننشین: خانه سمیعیها و خانه پورهمتی نمونههای شاخص این محله هستند که نقش مهمی در هویت تاریخی رشت دارند.
- فضاهای اجتماعی و کافهها: محلی برای تعاملات اجتماعی، کافهنشینی و گذراندن اوقات فراغت مردم محلی.
- نماد محله: گلدسته قدیمی مسجد ساغریسازان که زمانی نماد محله بود و اخیراً بازسازی شده است.
اطلاعات تکمیلی محله ساغریسازان رشت
| ویژگی | توضیحات |
| نام | محله ساغریسازان |
| منطقه | منطقه ۲ رشت |
| قدمت | دوره قاجاریه |
| آثار مهم | حمام حاجی، خانه سمیعیها، خانه پورهمتی، مسجد و مدرسه حاج سمیع، بقعه آقا سید اسماعیل |
| آدرس | خیابان بادیالله و خیابان مطهری، منتهی به میدان صیقلان |
| ساعات فعالیت | همه روزه |
| هزینه ورودی | رایگان |
| بهترین زمان بازدید | بهار و پاییز |
| مدت زمان پیشنهادی | ۱ تا ۲ ساعت |
| فعالیتها | پیادهروی، عکاسی، بازدید از آثار تاریخی، تجربه کافههای قدیمی |
مقبره ابو جعفر رشت
در مرکز شهر رشت و اطراف حیاط شهرداری، آرامگاهی ساده اما تاریخی توجهتان را جلب میکند؛ مکانی که یکی از قدیمیترین زیارتگاههای اهالی شهر است. مقبره ابوجعفر رشت با گنبدی کوچک و چهارپایهای بتنی در دل شهر و میان خیابانهای شلوغ رشت، قصهای از تاریخ و احترام مردم این دیار روایت میکند.
در زمان سپهسالار تنکابنی، شهرداری حصاری آجری به دور مقبره کشید و این زیارتگاه تا سال ۱۳۰۴ خورشیدی محل رفت و آمد زائران بود. پس از احداث خیابان و ساختمان شهرداری، قبر ابوجعفر در همان حیاط باقی ماند و سنگ قبر آن نیز در سالهای اخیر مرمت شد. هرچند آرامگاه ساده به نظر میرسد، اما ارتباطی عمیق با تاریخ رشت و حوادث دوران قاجار دارد و یادآور احترام و تقدس مردم برای پیشینیان و بزرگان شهر است.
ویژگیهای مقبره ابوجعفر رشت
- قدمت تاریخی: قدیمیترین زیارتگاههای اهالی رشت و از بناهای تاریخی شهر
- موقعیت مکانی: واقع در حیاط شهرداری رشت در مرکز شهر و دسترسی آسان برای بازدیدکنندگان
- معماری بنا: مقبره گنبدی شکل با چهار پایه بتنی که در سالهای اخیر مرمت و بازسازی شده است.
- حصار و حفاظ: در زمان سپهسالار تنکابنی، حصار آجری محکمی به دور آرامگاه ساخته شد تا امنیت آن حفظ شود.
- زیارتگاه مردم: تا سال ۱۳۰۴ شمسی، محل زیارت و احترام مردم رشت بود و هنوز هم برای ادای احترام مورد توجه است.
- مرمت سنگ قبر: سنگ قبر مقبره در سالهای اخیر بازسازی شده تا اصالت و جلوه تاریخی آن حفظ شود.
- ارتباط با تاریخ رشت: بخشی از زمین مقبره متعلق به ناصرالدین شاه قاجار بود و محل دارالحکومه قرار گرفت.
- جاذبههای پیرامون: نزدیک به دیگر دیدنیهای تاریخی رشت مانند حمام حاج آقا بزرگ و آرامگاه میرزا کوچک خان، مناسب برای یک بازدید تاریخی کوتاه
اطلاعات تکمیلی مقبره ابوجعفر رشت
| ویژگی | توضیحات |
| آدرس | رشت، حیاط شهرداری، مرکز شهر |
| ساعات فعالیت | همهروزه (در طول ساعات کاری شهرداری) |
| هزینه ورودی | رایگان |
| بهترین زمان بازدید | صبح و اوایل بعدازظهر برای خلوتی و نور مناسب |
| مدت زمان پیشنهادی بازدید | 15 تا 30 دقیقه |
| فعالیتها | مشاهده مقبره و سنگ قبر تاریخی، عکاسی، بازدید از حیاط شهرداری و بناهای تاریخی اطراف |
کلیسای بیستون رشت
در نزدیکی سبزه میدان رشت، ساختمانی کوچک و متفاوت قرار دارد. مکانی که سالها است میزبان آرامش و نیایش ارامنه مقیم شهر بوده و هنوز هم صدای دعا و زمزمههای مذهبی در آن جریان دارد. این کلیسا، یکی از مراکز مذهبی فعال رشت است و با معماری منحصربهفردش، تلفیقی از سبکهای اروپایی و ایرانی را در خود جای داده است.
هر یکشنبه، افراد مذهبی برای برگزاری مراسم نیایش در این مکان گرد هم میآیند و در سایر روزهای هفته، علاقهمندان به تاریخ و معماری میتوانند در سکوت و آرامش از فضای داخلی آن بازدید کنند. این کلیسا نهتنها مکانی برای پرستش، بلکه گنجینهای زنده از فرهنگ و تاریخ ارامنه در قلب رشت به شمار میرود.
ویژگیهای کلیسای بیستون رشت
- معماری: ترکیبی از سبکهای اروپایی و ایرانی، شامل طاقها و پنجرههای بلند و فضاهای داخلی آرام و سنتی
- اهمیت تاریخی و فرهنگی: یکی از کلیساهای فعال و قدیمی ارامنه در گیلان، با ارزش فرهنگی و معنوی بالا.
اطلاعات تکمیلی کلیسای بیستون رشت
| ویژگی | توضیحات |
| نام | کلیسای بیستون |
| آدرس | گیلان، رشت، سبزه میدان |
| ساعات فعالیت | مراسم نیایش یکشنبه؛ بازدید محدود در سایر روزها |
| هزینه ورودی | رایگان |
| بهترین زمان بازدید | یکشنبه برای مشاهده مراسم؛ سایر روزها برای بازدید از معماری |
| مدت زمان پیشنهادی بازدید | حدود ۳۰ تا ۶۰ دقیقه |
پل مدیریه رشت
در اطراف رودخانه گوهررود رشت، پل تاریخی و زیبایی توجهتان را جلب میکند که امروز به نام پل رازی شناخته میشود، اما در گذشته با نام پل مدیریه معروف بود. این پل یادآور معماری سنتی گیلان و نشانهای از شاهرگهای ارتباطی رشت است و نامش را از صاحب باغ و عمارت مدیریه، میرزا عبدالحسین خان فومنی ملقب به «مدیرالملک»، گرفته است.
پل رازی با طول حدود ۳۲ متر و عرض ۴.۶۰ متر، ارتفاعی برابر با ۷ متر در وسط دارد و از آجر با ملات گچ و ساروج ساخته شده است. معماری آن شامل یک دهانه بزرگ و دو دهانه کوچکتر با طاق جناغی است که پایهها با موجشکنهای نیمدایره، مقاومت پل را در برابر جریان آب افزایش میدهد. این سازه تاریخی نهتنها اهمیت معماری دارد، بلکه نشاندهنده مسیرهای حیاتی ارتباطی رشت به شفت در دوران گذشته است و بخشی از فرهنگ و هویت تاریخی شهر به شمار میآید.
ویژگیهای پل مدیریه رشت
- مصالح بهکاررفته: ساخته شده از آجر با ملات گچ و ساروج که دوام و استحکام سازه را تضمین کرده است.
- جزئیات ساخت: ابعاد آجرها حدود ۵×۲۱×۲۱ سانتیمتر است و انتهای دهانههای کناری در خاک کنارهها مدفون شدهاند، که نشاندهنده تغییرات احتمالی در طول زمان است.
- اهمیت تاریخی و فرهنگی: علاوه بر ارزش معماری، پل نمادی از مسیرهای ارتباطی و هویت تاریخی شهر رشت محسوب میشود و نقش مهمی در حمل و نقل و ارتباطات گذشته داشته است.
اطلاعات تکمیلی پل مدیریه رشت
| ویژگی | توضیحات |
| آدرس | رشت، حیاط شهرداری، مرکز شهر |
| ساعات فعالیت | همهروزه (در طول ساعات کاری شهرداری) |
| هزینه ورودی | رایگان |
| بهترین زمان بازدید | صبح و اوایل بعدازظهر برای خلوتی و نور مناسب |
| مدت زمان پیشنهادی بازدید | 15 تا 30 دقیقه |
| فعالیتها | مشاهده مقبره و سنگ قبر تاریخی، عکاسی، بازدید از حیاط شهرداری و بناهای تاریخی اطراف |
سفر به رشت و ورق زدن تاریخ در یک نگاه
بازدید از رشت بدون تماشای بافت تاریخی و دیدن آثار فرهنگی آن، سفری ناتمام است. چون هر بنا، هر آرامگاه و هر خیابان شهر، گواهی بر هنر و فرهنگ مردمانی است که گذشته و حال را به هم پیوند دادهاند. تماشای معماری قدیمی و آثار ملی رشت، داستان زندگی و تلاش انسانهای ساکن این منطقه را روایت میکند. برای تماشای این آثار تاریخی، حتما برنامهریزی داشته باشید و تاریخ شهر را این بار به صورت مصور و تصویری مرور کنید.
اگر میخواهید روزی پر از هیجان داشته باشید، بازدید از مکانهای تاریخی رشت را در برنامه خود قرار دهید و فراموش نکنید برای داشتن تجربهای کاملتر از رشت گردی، تورهای سفرتاپ بهترین همراه شما خواهند بود.
